Κυριακή
24 Οκτωβρίου
2021

Doctor Vasiliadis

Βλαστοκυττάρα, τι είναι ;

Βλαστικά κύτταρα ή Βλαστοκύτταρα ονομάζουμε τα εμβρυικής προέλευσης αρχέγονα αδιαφοροποίητα κύτταρα τα οποία έχουν την ικανότητα αναγέννησης και διαφοροποίησηςδιάφορους τύπους κυττάρων στον οργανισμό.

Τα βλαστικά κύτταρα έχουν δυο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά:

α) Αναγέννηση : είναι η ιδιότητα της αυτό-ανανέωσης των βλαστικών κυττάτων, η ικανότητα των κυττάρων να πολλαπλασιάζονται χωρίς να χάνεται η δυνατότητα διαφοροποίησης των και χωρίς να υφίστανται βιολογική γήρανση.  Στη διάρκεια της αυτό-ανανέωσης κάθε κυτταρική διαίρεση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα δύο ακριβή αντίγραφα των βλαστικών κυττάρων ή  εναλλακτικά θυγατρικά κύτταρα που μπορεί να είναι είτε βλαστικά κύτταρα ή περισσότερα διαφοροποιημένα κύτταρα.

β) Διαφοροποίηση : είναι η ιδιότητα της αξιοσημείωτης δυνατότητας των βλαστικών κυττάρων να διαφοροποιούνται σε άλλους τύπους κυττάρων και ιστών.

Πρόσφατα ανακαλύφθηκε και ένα νέο είδος πολυδύναμων βλαστικών κυττάρων, που είναι ικανά να εξελίσσονται σε οποιοδήποτε είδος εξειδικευμένου κυττάρου.

Με την έως τώρα γνώση, η πηγή προέλευσης αυτών των κυττάρων φαίνεται να τοποθετείται στηστιγμή της εμβρυογένεσης. Τα κύτταρα που προέρχονται από τις πρώτες λίγες διαιρέσεις κυττάρων που ακολουθούν τη γονιμοποίηση του ωαρίου θεωρούνται ότι είναι τα μοναδικά κύτταρα τα οποία έχουν τη δυνατότητα διαφοροποίησης. Τα πολυδύναμα αυτά κύτταρα αναφέρεται ότι περιορίζονται στα κύτταρα που προέρχονται είτε από την εσωτερική κυτταρική μάζα των βλαστοκύστεων (προ-εμφυτευτικό στάδιο ανάπτυξης το οποίο συμβαίνει περίπου 7 έως 10 ημέρες μετά τη γονιμοποίηση στον άνθρωπο) είτε από τα αρχέγονα ενδοκύτταρα του εμβρυϊκού σχηματισμού. Έτσι τα βλαστοκύτταρα που προέρχονται κατά την οργανογένεση από τα κύτταρα της βλαστοκύστης, η οποία σχηματίζεται κατά την 5η ημέρα και περιέχει μάζα  περίπου 100 κυττάρων είναι «ολοδύναμα» σε δραστικότητα, μπορούν δηλαδή να δώσουν οποιονδήποτε ιστό του σώματος.

Όπως περιγράφηκε από τους Mitalipov S, Wolf D το 2008, η δραστικότητα προσδιορίζει το δυναμικό διαφοροποίησης του βλαστικού κυττάρου και διαχωρίζεται στις παρακάτω κατηγορίες :
(βιβλιογραφική πηγή)            (εικόνα)

Τα ολοδύναμα (Totipotent) βλαστικά κύτταρα φέρουν τα χαρακτηριστικά δυναμικής που μπορούν να διαφοροποιηθούν σε εμβρυϊκούς και έξω-εμβρυικούς τύπους κυττάρων. Τα κύτταρα αυτά που παράγονται από τις πρώτες διαιρέσεις του γονιμοποιημένου ωαρίου είναι πανίσχυρα και μπορούν να κατασκευάσουν ένα πλήρη, βιώσιμο οργανισμό.

Τα πλειοδύναμα (Pluripotent) Βλαστοκύτταρα είναι οι απόγονοι των ολοδύναμων κυττάρων και μπορούν να διαφοροποιηθούν σε σχεδόν όλα τα κύτταρα που προέρχονται από οποιαδήποτε από τις τρεις βλαστικές στιβάδες.

Τα πολυδύναμα (Multipotent) Βλαστοκύτταρα μπορούν να διαφοροποιηθούν σε ένα είδος  κυττάρων που είναι στενά συνδεδεμένα με την οικογένεια των κυττάρων ενός συγκεκριμένου ιστού.

Τα ολιγοδύναμο (Oligopotent) βλαστικά κύτταρα μπορούν να διαφοροποιηθούν σε λίγους μόνο κυτταρικούς τύπους, όπως τα λεμφογενή ή μυελογενή βλαστικά κύτταρα.

Τα Μονοδύναμα (Unipotent) κύτταρα μπορούν να παράγουν μόνο ton δικό τους τύπο κυττάρων και έχουν την ιδιότητα της αυτό-ανανέωσης, που τους διαφοροποιεί από τα μη-βλαστικά κύτταρα.

© Επιμέλεια ύλης : Μαία Έφη Ξεναρίου